*:

View Ramin Rounia's profile on LinkedIn Instagram حمایت مالی از ما free counters
دریافت کد ترجمه گر وبلاگ





Powered by WebGozar


 
 
نویسنده : رامین رونیا
تاریخ : جمعه ۱۳٩٠/٤/۱٠
نظرات
شهرستان مشکین شهر
   خیاو یا مشگین شهر مرکز شهرستان مشگین شهر ، یکی از شهرهای ومعروف استان اردبیل که در 295 کیلومتری تبریز از راه اردبیل و در 168 کیلومتری تبریز از راه اهر واقع شده است. مشگین شهر در 47 درجه و 1 دقیقه و 7 ثانیه طول شرقی و 38 درجه و 23 دقیقه و 34 ثانیه عرض شمال واقع شده، ارتفاع آن از سطح دریا 1830 متر است. خیاو (خی یو)یا مشکین شهر امروزی، محدود است از شمال به شهرستان مغان ، از جنوب به رشته جبال سبلان، از شرق به شهرستان اردبیل و کشور شوروی سابق و از باختر به شهرستان اهر. مساحت این شهر در حدود 1530 کیلومتر مربع طول ان 51 کیلومتر (امتداد شرقی – غربی) و عرض اش 30 کیلومتر می‌باشد.
رودخانه‌های بزرگ خیاو، انار ، مشگین چای و دهها رودخانة کوچک در آن جاری است. کوهستان سبلان در جنوب آن واقع شده و علاوه بر سه قلة معروف ان (هرم داغ – جنوار داغ – قلة بزرگ)کوههای دیگری به نام گوی داغ، قاشقا داغ، کچی قیران (بزکش)در این شهرستان واقع است. شهرستان مشگین شهر به دو قسمت طبیعی تقسیم می شود:
 
بقیه در ادامه مطلب

1-مشگین شرقی و مشگین غربی که اراضی و روستاهای آن اغلب در جگله واقع است.

 

2-دهستان مشگین (در اصطلاح معلی رضی) که در دره ها تپة ماهور شده، ابادی کمتری دارد. فقط در تابستانها، طوایف و ایلات ائل سون (شاهسون) در ییلاقهای مخصوص به خود ساکن شده و در پاییز به سوی قشلاق حرکت می کنند.

 

شهرستان مشگین شهر هر چند در کنار رودخانه ها پر آبی چون خیاو، انار و مشگین چای چندین رود دیگر قرار گرفته و در دامنة شمالی کوهستان معروف سبلان و چندین کوهستان دیگر واقع شده است. ولی همواره از مناطق محروم و عقب افتادة آذربایجان بوده است و بعنوان دیاری فراموش شده، فاقد بسیاری از نیازهای بنیادی شهری و مراکز تولیدی و اقتصادی است. خوشبختانه در برنامه های اتی ، در راه عمران و آبادانی این دیار که پر از جاذبه‌های اقتصادی ، کشاورزی، دامداری و توریستی قابل توجهی می‌باشد. پیش بینی‌های لازم در نظر گرفته شده است. ابهای گرم و معدنی کوهستانی سبلان از جمله قوتورسویی، شابیل قینرجد، ملک سوئی ، مرویل، دودو، آق سو، ایلان لو، مراتع سر سبز سبلان و دامنه های پر برکت آن ، اطرافهای ییلاق و قشلاق عشایر ائل سون و گذرگاههای کوچ عشایری و روابط اقتصادی بین جوامع شهری، روستائی و عشایری از نظر اقتصادی اعتبار خاصی به مشگین شهر بخشیده است. کار اصلی اکثریت مردم ان، کشاورزی و دامداری بوده ، در شهر نیز داد و ستد و خدمات دولتی و عمومی از فعالیتهای مردم آن محسوب می شود.

 

نام قدیم این شهرستان ، مشگین یا پشکین بوده ( منسوب به پیشکین بن محمد از ملوک اهرواتابکان آذربایجان ) ولی تناوباً نام خیاو و مشگین گرفته و امروزه به هر دو نام شهرت دارد درباره مشگین شهر ، حمدالله مستونی درکتاب نزهه القلوب چنین آورده است : « مشگین از اقلیم چهارم است . طولش از جزایر خالدات ( خب – ک )‌ و عرض آن از استوار ( لزم ؛) در اول (وراوی ) می خواندند ، چون مشگین گرمی حاکم آنجا شد ، بدان نام معروف . هوایش معتدل است و به عفونت مایل ، بجهت آنکه شمالش را سبلان مانع است و آبش از کوه سبلان می آید غله و میوه بسیار باشد ایل آنجا شافعی مذهب اند و بعضی حنفی و بعضی شیعه ، حقوق دیوانی اش پنج هزار و دویست دینار است و ولایت اش به اقطاع لشگر مقرر است و کما بیش پنج تومان مقرری دارد . مجدالدین محمدالحسینی متخلص به مجدی که یکی از منابع اصلی کارش همان کتاب مستوفی بوده چنین نوشته است : « بلوک پیشگین ، در این بلوک هفت شهر بوده است واکنون هریک از شهرها بقدر راهی مانده است . اما پیشگین را اولی ( ورامی ) گفته اند ، چون پیشگین گرمی حاکم آنجا شده به نام او معروف گشت . انارودوجاق دو قصبه است و انار و فیروز بین یزد جردبن بهرام گور ساخته و در قدیم آنرا شاد فیروز می خواندند و دوجاق را پسر فیروز مذکور عمارت کرد . در ناحیه ای که شهر اهر در آن واقع بوده ، آبادی پیشگین ( به تلفظ امروز مشگین ) نام داشت و از نام خاندانی که در قرن هشتم قمری در آنجا حکومت داشته ماخوذ بوده و شهر پیشگین در یک منزل اهر اصلا وراوی نام داشت . این وراوی یا بقول مجدی ورامی آبادی بزرگی بوده است و مرکز ایالات مشگین و همان نقشی را داشته که امروزه خیاویا مشگین شهر بعهده دارد . به صورت دهی مانده در 12 کیلومتری شمال غربی خیاو که امروزه او را مین یاورامین می خوانند. مشگین شهر در جنوب غربی سرزمین ایران بوده است . این سرزمین دارای هفت شهر به نام مشکین ، خیاو ، انار ، اهر ، ارجاق ، تلکفه وکلیبر می باشد . آثاری از ادوار مختلف تاریخی در این شهرستان وجود دارد از ادوار ما قبل تاریخ و اوایل تاریخ ، قبوری بالنگ افراشت ها در دامنه کوه ( ایلان داغ ) ، از دورة اشکانیان ، آثار مختلف سفالی ، فلزی ، شیشه ای بطور فراوان در تمام پهنه این شهرستان پیدا می شود . از دوره ساسانیان سنگ نبشته ای در بستر رودخانه خیاو در آثار شهر خیاو ، صفحه سنگین و روشنی است از تاریخ این شهر و اهمیت نظامی آن ، این کتیبه بر ملت مکان و زمانش اهمیت دارد چون در آذربایجان پیدا شده و پیش از آن کتیبه ای ساسانی در آذربایجان پیدا نشده است . از نظر زمانی چون در زمان شاپور دوم نوشته شده و در آن زمان تمدن و فرهنگ ساسانی تغییر و تحول یافته است ، موقعیت و سابقه تاریخی مشگین شهر را در کتاب خیاو یا مشگین شهر نوشته غلام حسین ساعدی چنین می خوانیم .

 

خیاو یا مشگین شهر معبود پناهگاهی بوده برای در مانده ها و سوداگران و در قرون اولیه اسلامی برای مجاهدان و از جان گذشتگانی که پشت ساوالان سنگر گرفته بودند . هرگوشه این سامان نشانه هایی از آن سوزها را به یادگار نگه داشته ، حتی قدیم تر از آن روزگاران مدنیت ناشناخته و بزرگی دراین حوالی بوده کــــه همچنان دست نخورده زیرخاک مدفون است . هرجا را که بابیل و کلنگ بهم می زنی سندی پیدا می شود که اگر چه امروز تنهادلالان و عتیقه چی ها را پر می کند ولی می تواند زوایه های تاریک یک تمدن کهنه را هم روشن سازد . خیاو در حاشیه سرزمین افتاده که روزگاری به اسم ( اران ) مشهور بوده است و زبان خاصی داشته که تا قرن چهارم هجـــری با همه آشفتگیها پایداری بوده است . بعد هر وقت که زمین را کنده اند سکه های فراوانی بدست آمده متعلق به چند دوره تاریخی با فاصله زمانـــی کوتاه و دراز و اغلب مربوط به زمان اتابکان آذربایجان نخستین سکه ای که تازیان دراران زده اند سال 90 هجری بوده است . در همان حول و حوش قبرستانها و نشانه هایی مانده از سالهای اولیه قرون اسلامی .

 

به عبارت دیگر : خیاو یا مشگین شهر نیز یک آبادی اسم ورسم داری بوده که گرچه در بیشتر کتابهای جغرافیائی اسلامی نامی از آن ذکر نشده ولی دقت و همت حمدالله مستوفی درسال 740 هجری که خیاو را قصه ای خوانده حدودش را نشان داده و حتی حقوق دیوانی اش را .

 

 

جغرافیای طبیعی

   شهرستان مشگین شهر به مرکزیت شهر مشگین دومین شهر استان اردبیل بعد از مرکز استان می باشد که براساس آخرین تقسیمات کشوری دارای سه شهر به نامهای مشگین شهر ، لاهرود و رضی و چهاربخش بنامهای مرکزی ، ارشق ، مشگین شرقی ، مرادلو می باشد این شهرستان بر روی مختصات جغرافیایی 38 درجه و 44 دقیقه عرض شمالی و47 درجه و 40 دقیقه طول شرقی از گرینویچ واقع شده است .

 

ارتفاع متوسط این شهرستان 1830 متر وبلندترین نقطه آن قله سبلان با ارتفاع 4811 متر از سطح آبهای آزاد هست مشگین شهر از طرف شمال با مغـــان ( شهرستان گرمی ) از طرف جنوب به کوه سبلان و شهرستان سراب ( آ.شرقی ) و از طرف غرب با شهرستانهای اهرو هریس و از مشرق با شهرستان اردبیل و از طرف شمال شرقی بطول 56 کیلومتر با کشور جمهوری آذربایجان هم مرز است .

 

 

وجه تسمیه :

   سرزمین مشگین شهر دیاری بنام باستانی « وراوی » و یا پشکین که سرانجام به مشگین شهر معروف گشته است وجه تسمیه آن به محمدابن پشکین گرجی حاکم این منطقه نسبت داده میشود بنا به نوشته حمدالله مستوفی تومان پشکین که در این تومان هفت شهر پشکین ، خیاو ، انار ، دوجاق ، اهر ، تکلفه و کلیبر وجود داشت . به روایتی دیگر نام قدیم مشگین « اورامی » و «وراوی » بوده و به احتمال بسیار زیاد محل تولد « سعدالدین وراوینی » دانشمند و مترجم مرزبان نامه در قرن ششم هجری قمری اینجا بوده است .

 

وضعیت فرهنگی و اجتماعی

   مردم شهرستان مشگین شهر مسلمان و صددرصد شیعی مذهب و عمیقاً به علایق دینی و مذهبی پایبندند و ارادت خاصی به خاندان عصمت و طهارت دارند . مشگین شهر از شهرستانهای روحانی خیزاستان است و استحکام عمیق بنیانهای اعتقادی اسلامی و اعتقاد عمیق مردم به مکتب مردم حیاتبخش اسلام و شیعه و حرمت و احترام ویژه علما و روحانیت درمیان مردم موجب شده است تا هویت اصیل فرهنگی مردم حفظ شده و هنجارهای فرهنگی و اجتماع کننده و مخاطره آمیز بروز ننماید و ثبات و توازن فرهنگی و اجتماعی محفوظ بماند . بافت اجتماعی شهر به علت سکونت اجباری عشایر و مهاجرت روستائیان دارای بافت مختلط شهری ، روستائی و عشایری است که سنتهای فرهنگی و محلی خود را حفظ کرده واستحکام خانواده ، سننن و فرهنگ سنتی مردم همچنان پابرجا بوده و نظیر بعضی از شهرهای کشور ، مدرنیزم و صنعت درآن تغییرات فرهنگی و اجتماعی خاص خود را بوجود نیاورده است این شهرستان در راستای پیروزی انقلاب اسلامی و در جریان هشت سال دفاع مقدس 600 شهید در راه آرمان مقدس جمهوری اسلامی تقدیم انقلاب کرده است و همچنان بیش از پیش در راه حفظ نظام مقدس اسلامی مان ، تداوم راه نظام و اطلاعات ازمعنویات ولی امر مسلمین حضرت آیت اله خامنه ای تلاش جدی دارند . مردم این شهرستان دارای استعدادهای فرهنگی وهنری خوبی می باشند میزان بالای تعداد دانشجویان در سراسر کشور درمقایسه با شهرستان‌های استان نشان از رشد فکری و فرهنگی این شهرستان دارد و درصد بیشتر دانشجویان دانشگاههای اردبیل را جوانان مشگین شهر تشکیل می دهد و همچنین همه اساتید دانشگاههای پیام نور و آزاد اسلامی این شهرستان بومی میباشند.

منبع: سایت استانداری اردبیل